Menu

Podatek od towarów i usług (VAT)

Przegląd

Polska ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (VAT) opiera się na przepisach unijnych, a w szczególności na przepisach dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od towarów i usług (dyrektywa VAT).

W 2013 r. główne stawki VAT obowiązujące w Polsce są następujące:

Kategoria Stawka VAT:
Standardowa stawka VAT 23%
Obniżona stawka VAT – stosowana do dostaw niektórych artykułów spożywczych, produktów medycznych, usług hotelarskich i budownictwa społecznego 8%
Super obniżona stawka VAT – stosowana do dostaw niektórych artykułów spożywczych, takich jak pieczywo, przetwory mleczne, mięso i wybrane publikacje 5%

Podatek VAT w handlu międzynarodowym – dostawa towarów

Podatnicy sprzedający towary nabywcom w państwach UE mogą stosować stawkę 0% VAT w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Stawka 0% VAT ma zastosowanie również do wywozu towarów określonych jako wywóz towarów z Polski poza granice Unii Europejskiej w ramach wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Aby można było zastosować stawkę 0%, podatnik musi posiadać odpowiednie formularze celne stwierdzające, że towary opuściły terytorium Unii Europejskiej.

W przypadku zakupu towarów przekazanych z państwa członkowskiego UE do Polski, polski podatnik musi zapewnić samonaliczanie podatku VAT. Oznacza to, że podatnik powinien ujawnić zarówno podatek należny wynikający z czynności opodatkowanej, jak i podatek naliczony (ze względu na fakt, że czynność ta stanowi „zakup” na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej). W konsekwencji, co do zasady, wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów są dla polskiego podatnika czynnością neutralną z punktu widzenia podatku VAT (kwota podatku należnego jest równa kwocie podatku naliczonego).

Import towarów podlegających opodatkowaniu VAT w Polsce oznacza import towarów spoza Unii Europejskiej do Polski. W takich przypadkach podatek należny z tytułu importu jest zazwyczaj płacony do urzędu celnego, który dokonuje odprawy celnej importowanych towarów. Ponadto podatnik, który zapłacił podatek VAT urzędowi celnemu, może odliczyć ten podatek na podstawie otrzymanego dokumentu celnego. W wybranych przypadkach możliwe jest uniknięcie płacenia podatku VAT do urzędu celnego i rozliczenie importu towarów w deklaracji VAT (system odroczonej księgowości) na warunkach obowiązujących w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Jednak wdrożenie tego rozwiązania dotyczy wyłącznie podmiotów stosujących uproszczoną procedurę celną. Zwolnienie z VAT dotyczy m.in. importu towarów podlegających uszlachetnianiu czynnemu, towarów podlegających odprawie czasowej z pełnym zwolnieniem z cła, materiałów reklamowych oraz próbek produktów.

VAT w handlu międzynarodowym – świadczenie usług

W przypadku usług transgranicznych, obowiązek zapłaty podatku VAT w Polsce może powstać, jeżeli miejscem opodatkowania transakcji uzgodnionym zgodnie z ustawą o VAT jest Polska.

W tym zakresie polska ustawa o VAT jest zgodna z Dyrektywą VAT – w przypadku usług świadczonych pomiędzy podatnikami (na zasadzie B2B) z siedzibą/miejscem zamieszkania/stałym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej w różnych krajach, podstawowym miejscem opodatkowania jest kraj siedziby/miejsca zamieszkania/stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu nabywającego usługę. Przeciwnie jest w przypadku usług świadczonych przez podatnika na rzecz podmiotu niebędącego podatnikiem (podstawa B2C).

W rezultacie, zgodnie z podstawową zasadą, podatek VAT będzie należny w Polsce od transakcji usługowych pomiędzy podatnikami z różnych krajów tylko wtedy, gdy usługobiorca ma siedzibę/miejsce zamieszkania/stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Jednakże w przypadku usług świadczonych przez polskiego podatnika na rzecz podmiotu niebędącego podatnikiem, VAT będzie należny w Polsce, jeżeli usługodawca ma siedzibę/miejsce zamieszkania/stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Istnieje kilka wyjątków od powyższych zasad – na przykład miejscem opodatkowania usług związanych z nieruchomościami jest w każdym przypadku miejsce (państwo), w którym znajduje się nieruchomość, natomiast miejscem opodatkowania usług hotelarskich jest miejsce (państwo) ich faktycznego świadczenia.

Zwolnienia z podatku VAT

Ustawa o VAT zawiera wykaz czynności, które mogą być zwolnione z podatku VAT. Typowe czynności zwolnione z podatku VAT mogą obejmować (brak możliwości opodatkowania tych usług):

  • usługi finansowe (udzielanie kredytów, prowadzenie rachunków bankowych, wymiana walut), inne niż leasing, factoring i doradztwo;
  • usługi ubezpieczeniowe i reasekuracyjne;
  • niektóre usługi medyczne;
  • niektóre usługi edukacyjne;
  • usługi opieki społecznej;
  • usługi w zakresie ubezpieczeń społecznych;
  • niektóre usługi związane z kulturą i sportem.

Polska ustawa o VAT wprowadza również zwolnienie z podatku VAT w odniesieniu do dostaw niektórych nieruchomości. Z drugiej strony, podatnicy mogą zdecydować się na zapłatę podatku VAT od tych usług.

Odliczanie i zwrot podatku VAT

Podatnicy mogą zmniejszyć kwotę należnego podatku VAT o kwotę podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług, pod warunkiem, że zakupy są związane ze sprzedażą, która kwalifikuje się do odliczenia podatku VAT (a więc, co do zasady, sprzedażą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT).

Obniżenie podatku naliczonego dotyczy zakupu samochodów (do 60% podatku VAT na fakturze, ale nie więcej niż 6.000,00 zł) lub nieruchomości, wykorzystywanych częściowo do celów innych niż prowadzona działalność gospodarcza (zgodnie z faktycznym wykorzystaniem).

Ustawa o VAT zakazuje odliczania podatku naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów lub usług hotelarskich.

W przypadku podatku naliczonego dotyczącego zarówno zakupów związanych z czynnościami podlegającymi odliczeniu (opodatkowanymi), jak i nie podlegającymi odliczeniu (zwolnionymi z VAT), podatnik ma prawo do częściowego odliczenia VAT.

Nadwyżka podatku naliczonego nad należnym jest, co do zasady, zwracana w ciągu sześćdziesięciu dni od daty złożenia odpowiedniej deklaracji VAT. Okres zwrotu podatku VAT może zostać skrócony do 25 dni, jeśli zostaną spełnione dodatkowe kryteria.

Jeżeli nie dojdzie do zawarcia transakcji sprzedaży lub sprzedaży podlegającej opodatkowaniu poza granicami Polski, podatnik może ubiegać się o zwrot podatku w terminie 180 dni od dnia złożenia deklaracji podatkowej VAT.

Zwrot podatku jest, co do zasady, wpłacany na rachunek bankowy wskazany przez podatnika. Może on jednak stanowić zabezpieczenie przed pożyczkami.

Rejestracja VAT

Podmioty, które chcą prowadzić działalność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce, muszą złożyć formularz rejestracyjny przed datą pierwszej działalności podlegającej opodatkowaniu. Podatnicy zamierzający dokonywać transakcji wewnątrzwspólnotowych muszą być zarejestrowani jako podatnicy VAT UE.

Podatnicy, których roczna sprzedaż nie przekracza 150.000,00 PLN są zwolnieni z podatku VAT. Mogą oni jednak zdecydować się na zapłatę podatku od swojej działalności gospodarczej po uprzednim powiadomieniu dyrektora urzędu skarbowego.

Aby zarejestrować się dla celów podatku VAT w Polsce, podmioty nieposiadające siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Unii Europejskiej muszą wyznaczyć przedstawiciela podatkowego. Przedstawiciele podatkowi odpowiadają za zobowiązania podatkowe reprezentowanych przez siebie podatników.

Ustawa o VAT nie zezwala na tworzenie grup podatkowych dla celów VAT.

Deklaracje VAT

Podatnicy składają miesięczne deklaracje VAT do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, lub kwartalne do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy. Co do zasady, VAT jest płacony do urzędu skarbowego w momencie składania odpowiedniej deklaracji VAT. Natomiast w przypadku podatników płacących podatek VAT kwartalnie, należy dokonać miesięcznego potrącenia podatku VAT, jeżeli należny podatek wynika z deklaracji złożonej za poprzedni kwartał. Podatnicy o rocznej sprzedaży poniżej 1.200.000,00 EUR nie są zobowiązani do dokonywania miesięcznych potrąceń (VAT płacony kwartalnie).

Podatnicy dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowych i świadczący usługi (dla których miejsce świadczenia usług ustalane jest na zasadach ogólnych) na rzecz podatników UE są zobowiązani do składania miesięcznych informacji podsumowujących. Kwartalne informacje podsumowujące mogą składać podatnicy, którzy nie przekraczają określonych progów wartości w transakcjach towarowych oraz podatnicy świadczący usługi wyłącznie na rzecz podatników unijnych. Ponadto podatnicy są zobowiązani do składania informacji statystycznych (INTRASTAT) dotyczących wewnątrzwspólnotowych transakcji towarowych.

Podmioty powiązane

W przypadku transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi organy podatkowe mogą oszacować obrót na podstawie wartości rynkowej, jeżeli okaże się, że związek ten miał wpływ na obliczenie rekompensaty z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług, a jedna ze stron transakcji jest podatnikiem niekwalifikującym się do odliczenia VAT.

Prawo do oceny obrotu ma zastosowanie, jeżeli istnieją powiązania rodzinne, kapitałowe lub finansowe między kontrahentami lub osobami pełniącymi funkcje kierownicze lub nadzorcze w działalności gospodarczej kontrahentów. Powiązania kapitałowe mają zastosowanie, jeżeli jeden kontrahent posiada prawa głosu, które stanowią co najmniej 5 % wszystkich praw głosu lub dysponuje takimi prawami bezpośrednio lub pośrednio.

Ostatnia data przeglądu: 04/2014 r.

Nasze członkostwa

Nasze członkostwaCCIFPOur Memberships

Nasze certyfikaty

Nasze certyfikacje

Nasze partnerstwo

Nasi partnerzy technologiczni

Kompetencje

Kompetencje