Podatek od działalności gospodarczej w Polsce (CIT)

/ Prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce

Podstawa opodatkowania

Podstawą opodatkowania jest całkowity dochód, który jest różnicą między zagregowanymi przychodami podlegającymi opodatkowaniu a zagregowanymi kosztami podlegającymi odliczeniu od podatku. Z zastrzeżeniem szeregu zwolnień, podstawa opodatkowania obejmuje wszystkie źródła dochodu. W związku z tym nie ma szczególnego traktowania dochodów, takich jak zyski kapitałowe lub odsetki. W praktyce dochód podlegający opodatkowaniu oblicza się poprzez skorygowanie zysku wykazanego do celów księgowych. Odpowiednie korekty są konieczne ze względu na różnice w traktowaniu podatkowym i księgowym wielu pozycji przychodów i kosztów. W rezultacie podstawa opodatkowania jest zazwyczaj wyższa od wyniku finansowego brutto. Ważne szczegóły dotyczące obliczania dochodu podlegającego opodatkowaniu są opisane w poniższych punktach.


Koszty podlegające odliczeniu od podatku i wydatki kapitałowe

Koszt uzyskania przychodu definiuje się jako każdą pozycję kosztów poniesionych w celu uzyskania przychodów podlegających opodatkowaniu lub w celu ochrony źródła przychodów. Istnieje jednak długa lista wyjątków, tj. wydatków, których nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, mimo że ich celem jest generowanie przychodów. Wykaz rozpoczyna się od inwestycji w środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne (wydatki kapitałowe). Nie można ich bezpośrednio zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu; zamiast tego nabyte aktywa mogą być amortyzowane dla celów podatkowych. Ponadto, po sprzedaży powyższych aktywów, podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu ich wartość początkową pomniejszoną o amortyzację.


Wydatki niepodlegające odliczeniu

Koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodu (inne niż nakłady inwestycyjne) obejmują między innymi następujące pozycje:

  • Rezerwy księgowe (z zastrzeżeniem wyjątków);
  • Proporcjonalna część odpisów amortyzacyjnych dokonanych na samochody, których koszt przekracza 20.000,00 EUR;
  • Darowizny;
  • Wydatki na cele reprezentacyjne;
  • Podatki dochodowe płacone w Polsce lub za granicą;
  • Odsetki karne od zaległości podatkowych;
  • Kary umowne wynikające z dostarczenia wadliwych towarów lub usług;
  • Wydatki związane z przychodami niepodlegającymi opodatkowaniu lub niezwiązane z przychodami;
  • Odsetki i niedostateczna kapitalizacja.

Odsetki zapłacone od zadłużenia są z reguły odliczane od podatku przez dłużnika w momencie ich zapłaty. W tym samym momencie odsetki takie włącza się do dochodu podlegającego opodatkowaniu wierzyciela.

Jednakże odsetki od pożyczki zaciągniętej w celu sfinansowania inwestycji w środki trwałe i wartości niematerialne i prawne nie podlegają odliczeniu, jeżeli zostały zapłacone lub naliczone w okresie inwestycji. Zamiast tego odsetki takie zwiększają wartość początkową środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, która jest następnie amortyzowana dla celów podatkowych.

Ponadto ustawa o CIT przewiduje ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji związane z odsetkami płaconymi od pożyczek zaciągniętych od kwalifikowanych kredytodawców. Kwalifikowani kredytodawcy to:

  • A bezpośredni akcjonariusz (lub bezpośredni akcjonariusze) posiadający co najmniej 25% udziałów w kapitale zakładowym pożyczkobiorcy; lub
  • Spółka siostrzana, pod warunkiem, że ten sam podmiot (lub osoba fizyczna) posiada co najmniej 25% udziałów w kapitale zakładowym pożyczkobiorcy i 25% w kapitale zakładowym pożyczkodawcy.

Ograniczenia w zakresie cienkiej kapitalizacji mogą być stosowane, jeżeli pożyczka lub kredyt pochodzi od kwalifikowanych kredytodawców, a polski podatnik podatku dochodowego od osób prawnych wykazuje stosunek zadłużenia do kapitału własnego w stosunku 3:1 w rozumieniu przepisów o CIT. Ograniczenia w zakresie cienkiej kapitalizacji mają zastosowanie do odsetek od pożyczek i kredytów zaciągniętych od zagranicznych i polskich rezydentów podatkowych.


Opodatkowanie rezydentów

Polscy rezydenci CIT podlegają opodatkowaniu od swoich ogólnoświatowych dochodów. Spółka posiada status rezydenta, jeżeli jest zarejestrowana w Polsce lub jej zarząd znajduje się w Polsce. W związku z tym polskie spółki zależne spółek zagranicznych są uznawane za rezydentów i podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych.


Opodatkowanie nierezydentów

Spółka niebędąca rezydentem podlega CIT wyłącznie od dochodów osiąganych w Polsce. Ponadto, zawarte przez Polskę umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidują dalsze ograniczenia związane z opodatkowaniem nierezydentów. Zgodnie z tymi umowami Polska może opodatkować zyski z działalności gospodarczej nierezydenta tylko w takim zakresie, w jakim zyski te można przypisać „stałemu zakładowi nierezydenta” zlokalizowanemu w Polsce. Zakład stały jest definiowany jako stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, a najbardziej typowym przykładem takiego zakładu jest oddział.

Należy zauważyć, że Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z ponad 80 krajami, w tym prawie wszystkimi krajami rozwiniętymi. Dlatego też przedsiębiorstwa nierezydentne, jeśli prowadzą działalność w Polsce, są prawie zawsze objęte umową o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartą pomiędzy Polską a ich krajami pochodzenia.


Dochód oddziału

Oprócz spółek zależnych, spółka zagraniczna może utworzyć polski oddział. Oddział może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie działalności swojego zagranicznego właściciela.

Oddział prawie zawsze posiada status stałego zakładu (PE) w Polsce. Po utworzeniu oddziału zagraniczna spółka płaci podatek dochodowy od osób prawnych według standardowej stawki 19% na podstawie dochodów przypisanych działalności polskiego oddziału. W tym celu, jak również dla celów księgowych, oddział jest zobowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych, które powinny zawierać wszystkie dane niezbędne do ustalenia podstawy opodatkowania. W tych nielicznych przypadkach, w których oddział może wykazać na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, że jego obecność gospodarcza w Polsce nie stanowi stałego zakładu, jego zyski nie podlegają opodatkowaniu polskim podatkiem dochodowym od osób prawnych.


Stawki podatkowe

Działalność gospodarcza prowadzona przez osoby fizyczne indywidualnie lub poprzez spółki osobowe podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Spółki osobowe są tzw. podmiotami transparentnymi – same nie podlegają opodatkowaniu, jedynie wspólnicy są podatnikami indywidualnymi.

Dochody z działalności gospodarczej osoby fizycznej przekraczające kwotę wolną od podatku (3 091,00 zł) mogą być opodatkowane według trzech metod: progresywnej, zryczałtowanej i zryczałtowanej.

Obecnie skala progresywna jest następująca:

  • Podstawa opodatkowania do 85 528,00 PLN – 18%
  • Podstawa opodatkowania powyżej 85 528,00 LN – 32%

Podstawa opodatkowania stanowi przychód pomniejszony o rzeczywiste koszty działalności gospodarczej. Istnieje kilka rodzajów kosztów, które nie podlegają odliczeniu; zasadniczo, aby koszt stanowił koszt podlegający opodatkowaniu, musi być poniesiony w celu uzyskania przychodu lub w celu zachowania źródła przychodu. Metoda ta pozwala na kilka odliczeń, takich jak odliczenia na dzieci oraz wspólne opodatkowanie z małżonkiem lub dzieckiem (szczegółowe informacje na temat odliczeń znajdują się w części poświęconej opodatkowaniu osób fizycznych).

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą mogą opodatkować swoje dochody 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Podstawą opodatkowania są również przychody pomniejszone o koszty, jednak większość odliczeń i wspólnego opodatkowania z małżonkiem lub dzieckiem nie jest możliwa.

W niektórych przypadkach – dochód z najmu, niektóre zawody i rodzaje dochodów z działalności – nie dochód – stanowi podstawę opodatkowania, a nałożony podatek jest kwotą ryczałtową (3% – 20% przychodów). W przypadku tej metody opodatkowania nie można uwzględniać kosztów uzyskania przychodu.


Amortyzacja podatkowa środków trwałych

Jak wspomniano powyżej, wydatki kapitałowe nie podlegają bezpośredniemu odliczeniu. Zamiast tego odpowiednie środki trwałe i wartości niematerialne i prawne są amortyzowane, a odpisy amortyzacyjne włączane są do kosztów uzyskania przychodów. Poniżej przedstawiono stawki amortyzacyjne dla wybranych środków trwałych:

  • Budynki przemysłowe: 2,5% rocznie;
  • Maszyny ogólne: 10% rocznie;
  • Komputery: 30% rocznie;
  • Pojazdy drogowe: 20% rocznie;
  • Należy również zauważyć, że w wielu przypadkach dostępna jest przyspieszona amortyzacja. Na przykład tak zwane „używane” pojazdy drogowe (w tym między innymi samochody osobowe) mogą być amortyzowane według 40% stawki rocznej.

Minimalizacja podatkowa wartości niematerialnych

Polskie prawo przewiduje korzystne zasady amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych. Ogólnie rzecz biorąc, stawka amortyzacji dla takich aktywów wynosi 20% w skali roku. Istnieją jednak bardzo ważne wyjątki, w przypadku których stosowana stawka jest znacznie wyższa:

  • Prawa autorskie: 50% rocznie;
  • Licencje na oprogramowanie: 50% rocznie;
  • Badania i rozwój; wydatki na rozwój: 100 % rocznie;
  • Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe bierne.

Ogólnie rzecz biorąc, rezerwy nie podlegają odliczeniu dla celów podatku dochodowego od osób prawnych. Jednakże rezerwy na niezapłacone należności mogą stanowić koszt uzyskania przychodu pod warunkiem spełnienia szeregu warunków.

Począwszy od 01 stycznia 2007 r. rozliczenia międzyokresowe bierne nie podlegają odliczeniu podatkowemu. W związku z tym, naliczone kwoty mogą być potrącone z dochodem podlegającym opodatkowaniu tylko wtedy, gdy zostały zapłacone lub zaksięgowane jako zobowiązania na podstawie odpowiedniego dokumentu (np. faktury).


Straty podatkowe

W przypadku gdy zagregowany roczny koszt uzyskania przychodu przewyższa dochód podlegający opodatkowaniu, podatnik zgłasza stratę podatkową, którą można przenieść na kolejne pięć lat. Jednakże tylko 50 % takiej straty może zostać odliczone od dochodu wykazanego w danym roku wyżej wymienionego pięcioletniego okresu. W związku z tym cały proces przenoszenia straty trwa co najmniej 2 lata.

Odsetki, tantiemy, zyski kapitałowe i dywidendy pochodzące z Polski.

Odsetki, tantiemy i zyski kapitałowe pochodzące z Polski są traktowane jako stały dochód i opodatkowane według standardowej 19% stawki CIT.

Dywidendy pochodzące z Polski (otrzymane od polskich rezydentów) są wyłączone z całkowitych dochodów. Podlegają one natomiast 19% podatkowi, który jest potrącany i przekazywany do urzędu skarbowego przez płatnika dywidendy. W przeszłości powyższy podatek podlegał zwrotowi dla wszystkich osób prawnych. Oznacza to, że każda osoba prawna, która otrzymała dywidendę od polskiej spółki, miała prawo do odliczenia powyższego 19% podatku od swojego ogólnego CIT nałożonego na całkowity dochód. Gdyby ogólny CIT był niższy od podatku od dywidendy, odliczenie mogłoby nastąpić w kolejnych latach. Zmieniając ustawę o CIT za rok 2007, Parlament postanowił zastąpić to odliczenie „zwolnieniem z tytułu uczestnictwa” na podstawie stosownej dyrektywy UE. Niemniej jednak powyższy system odliczeń został utrzymany w mocy w oparciu o przepisy przejściowe, które mają zastosowanie do dywidend wypłaconych do końca 2007 roku.

Jednocześnie wprowadzono zwolnienie z obowiązku uczestnictwa z mocą od dnia 1 stycznia 2007 r. W oparciu o odpowiednie przepisy, dywidendy krajowe są wolne od podatku w wysokości 19% pod warunkiem, że polski beneficjent posiada co najmniej 15% udziału w spółce wypłacającej przez co najmniej dwa lata.


Odsetki, tantiemy, zyski kapitałowe i dywidendy pochodzące z zagranicy

Odsetki, zyski kapitałowe z tytułu tantiem oraz dywidendy pochodzące z zagranicy są traktowane jako normalny dochód i opodatkowane według standardowej stawki podatku dochodowego od osób prawnych (wyjątki dotyczące dywidend omówiono poniżej). Podatek dochodowy zapłacony od takich dochodów w innych krajach może być zaliczony proporcjonalnie do zobowiązań z tytułu polskiego podatku dochodowego od osób prawnych. Ponadto, obowiązująca umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania może przewidywać inną metodę unikania podwójnego opodatkowania (patrz poniżej podtytuł „Unikanie podwójnego opodatkowania”).

W odniesieniu do dywidend ze źródeł zagranicznych, ustawa o CIT przewiduje również „kredyt podatkowy stanowiący podstawę opodatkowania”, który jest związany z podatkiem dochodowym od osób prawnych płaconym przez zagraniczną spółkę zależną podlegającą zagranicznej jurysdykcji podatkowej. Taka ulga podatkowa może być stosowana na warunkach określonych w ustawie o CIT. Warunki te obejmują istnienie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy Polską a krajem siedziby spółki zależnej oraz 75% udziałów polskiej spółki holdingowej w zagranicznej spółce zależnej. Ulga podatkowa nie ma zastosowania, jeżeli zagraniczna spółka zależna ma siedzibę w UE, Islandii, Liechtensteinie, Norwegii lub Szwajcarii. Wynika to z faktu, że dywidendy otrzymane od takich spółek zależnych mogą podlegać jeszcze korzystniejszemu traktowaniu, co zostało opisane w następnym ustępie.


Leasing

W ramach leasingu operacyjnego całkowita kwota opłat leasingowych stanowi koszt uzyskania przychodu dla leasingobiorcy i podlegający opodatkowaniu przychód leasingodawcy. Ponadto leasingodawca jest uprawniony do amortyzacji przedmiotu leasingu dla celów podatkowych (pod warunkiem, że przedmiot leasingu jest składnikiem majątku trwałego lub wartości niematerialnych).

W ramach leasingu finansowego element kapitałowy opłat leasingowych jest neutralny podatkowo dla celów podatku dochodowego od osób prawnych. Dlatego tylko element odsetkowy jest kosztem uzyskania przychodu dla leasingobiorcy i przychodem podlegającym opodatkowaniu dla leasingodawcy.

Umowa jest klasyfikowana jako leasing finansowy, jeżeli poniższe warunki są spełnione łącznie:

  • Umowa najmu została zawarta na czas określony;
  • Łączna kwota opłat leasingowych jest równa lub wyższa od wartości początkowej przedmiotu leasingu;
  • Umowa leasingu zawiera postanowienie, że leasingobiorca jest uprawniony do amortyzacji przedmiotu leasingu dla celów podatku dochodowego od osób prawnych, w związku z czym leasingodawca nie jest uprawniony do amortyzacji przedmiotu leasingu.

Opodatkowanie dochodów osób prawnych

Dochody osób prawnych (korporacyjnych) są opodatkowane stawką ryczałtową w wysokości 19%. Podstawa opodatkowania ustalana jest na podstawie ksiąg rachunkowych, może się jednak różnić od wyniku księgowego spółki ze względu na różnice w przepisach księgowych i podatkowych dotyczących ustalania przychodów i kosztów, w szczególności wielu tzw. kosztów niepodlegających opodatkowaniu.

Podmioty mające siedzibę lub zarząd w Polsce podlegają opodatkowaniu w odniesieniu do swoich całkowitych dochodów niezależnie od miejsca ich powstania (nieograniczony obowiązek podatkowy). Inne podmioty podlegają opodatkowaniu w Polsce jedynie w odniesieniu do dochodów osiąganych w Polsce (ograniczone zobowiązanie podatkowe).

Za przychód uznaje się nadwyżkę łącznych przychodów nad kosztami uzyskania przychodu poniesionymi w danym roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodu przekraczają kwotę przychodów, różnica stanowi stratę.

Biorąc pod uwagę siedzibę w Polsce i jej preferowaną formę, należy wziąć pod uwagę obciążenia podatkowe związane z zyskami pochodzącymi z Polski. W przypadku zakładania działalności gospodarczej w formie spółki – osoby prawnej – emisja obejmuje opodatkowanie dochodów z udziałów w kapitale spółki przekazanych w formie dywidendy.


Opodatkowanie dywidend

Definicja

Dywidendy definiuje się jako przychód z akcji oraz przychód z innych praw korporacyjnych uczestniczących w zyskach, takich jak:

  • Dochód z umorzenia akcji;
  • Wartość otrzymanych aktywów w momencie likwidacji spółki;
  • Przychody spółki przeznaczone na podwyższenie kapitału zakładowego;
  • Wpłaty gotówkowe otrzymane przez akcjonariuszy w związku z połączeniem, przejęciem lub podziałem spółki;
  • Niepodzielone zyski w przypadku przekształcenia spółki w spółkę osobową;
  • Dochód z wierzytelności nie jest traktowany jako dywidenda;
  • Dywidendy podlegające opodatkowaniu podatkiem u źródła w Polsce to tylko dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę, a tym samym rezydencję w Polsce. Opodatkowanie dywidend wypłacanych przez spółkę niebędącą rezydentem wyłącznie z tego powodu, że zyski osób prawnych, z których wypłacane są dywidendy, pochodzą z Polski, są z zasady wyłączone. Dochód uzyskany z działalności prowadzonej w Polsce bezpośrednio przez spółkę niebędącą rezydentem (nie poprzez spółkę zależną) stanowi zysk z działalności gospodarczej, a nie dywidendę.

Stawka podatku od dochodów z dywidend pochodzących od spółki z siedzibą w Polsce wynosi 19%. Jednak przepisy dotyczące nierezydentów muszą być interpretowane i stosowane łącznie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania (DTT). Większość umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawieranych przez Polskę przewiduje zwolnienie lub niższą stawkę podatkową mającą zastosowanie do dywidend, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków.

Podatek jest potrącany przez spółkę w momencie wypłaty dywidendy. Spółka przesyła akcjonariuszom i polskiemu urzędowi skarbowemu informacje o wysokości wypłaconych dywidend i pobranego podatku.


Warunki stosowania naziemnej telewizji cyfrowej (DTT)

Korzystne opodatkowanie u źródła jest zazwyczaj uzależnione od statusu prawnego odbiorcy (zazwyczaj musi to być spółka) i określonej wielkości udziałów (np. 10% w USA-Polska i Niemcy-Polska IDT).

Wiele UPO ogranicza stosowanie korzystnych przepisów do właścicieli dywidend. Dlatego też, co do zasady, dywidenda musi być otrzymywana bezpośrednio przez właściciela, bez pośrednika, w celu zastosowania zwolnienia lub niższej stawki podatkowej.

Przepisy Traktatu o unikaniu podwójnego opodatkowania nie mają zastosowania w przypadku, gdy odbiorca dywidendy prowadzi działalność gospodarczą w kraju pochodzenia poprzez stały zakład, a udział jest skutecznie powiązany ze stałym zakładem. W takim przypadku dywidendy podlegają opodatkowaniu jako część zysków zakładu w Polsce.

Preferencyjne przepisy UPO mają zastosowanie tylko wtedy, gdy miejsce zamieszkania do celów podatkowych odbiorcy dywidendy jest potwierdzone certyfikatem rezydencji do celów podatkowych. Certyfikat jest dokumentem wydanym przez organ podatkowy, stwierdzającym, że odbiorca dywidendy ma siedzibę i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w danym kraju.

W przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, dywidendy są opodatkowane stawką 19%.


Eliminacja podwójnego opodatkowania

Podatek od dywidend jest pobierany w kraju pochodzenia, a następnie jest on opodatkowany w kraju zamieszkania jako dochód odbiorcy. W celu wyeliminowania podwójnego opodatkowania, PTT przewidują albo zwolnienie, albo kredyt jako metodę stosowaną przez kraj rezydencji.

Państwo rezydencji podatkowej odbiorcy dywidendy również:

  • Próby takiej dywidendy z opodatkowania – metoda zwolnienia, zazwyczaj z progresją, tj. wpływającą na stawkę podatkową mającą zastosowanie do dochodu podlegającego opodatkowaniu, lub
  • Pozwala na odliczenie od podatku dochodowego kwoty podatku zapłaconego w kraju pochodzenia – metoda kredytu, ograniczona do odpowiedniej proporcji podatku należnego w kraju zamieszkania.

W przypadku niektórych DTT (np. USA-Polska DTT) możliwe jest również zaliczenie tzw. podatku bazowego – podatku dochodowego od osób prawnych płaconego w Polsce od dochodów, z których pochodzi dywidenda, z zastrzeżeniem ograniczeń przewidzianych przez prawo państwa siedziby.


Zwolnienie dostępne w UE

Dochody z akcji oraz dochody z innych praw korporacyjnych uczestniczących w zyskach przekazywanych ze spółki z siedzibą w Polsce do spółki z siedzibą w Polsce lub w innym państwie Unii Europejskiej są zwolnione z opodatkowania.

Zwolnienie to podlega kilku warunkom. Ogólnie rzecz biorąc, właściciel dywidendy musi posiadać bezpośredni udział w kapitale spółki zależnej w wysokości co najmniej 10% nieprzerwanie przez co najmniej dwa lata.

Ostatnia aktualizacja : 23.10.2019

Nasze członkostwa

Nasze członkostwaCCIFPOur Memberships

Nasze certyfikaty

Nasze certyfikacje

Nasze partnerstwo

Nasi partnerzy technologiczni

Kompetencje

Kompetencje