Przegląd zmian w prawie pracy – alerty RCB, interpretacje GIP i najnowszy wyrok NSA
Zmiany w prawie pracy dotyczą obowiązków podczas alertów RCB, interpretacji GIP oraz rozliczania noclegów pracowników.
Otrzymanie alertu RCB nie oznacza automatycznie konieczności przerwania pracy ani ewakuacji zakładu. Reakcja zależy m.in. od charakteru zagrożenia.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając przełożonego.
Od 8 lipca 2026 r. można występować do Głównego Inspektora Pracy (GIP) o interpretację dotyczącą ustalenia istnienia stosunku pracy w rozumieniu art. 22 Kodeksu pracy.
GIP wskazuje, że głównym problemem składanych wniosków jest zbyt ogólny opis rzeczywistych lub planowanych warunków współpracy.
W wyroku z 29 września 2026 r. (II FSK 1259/24) NSA uznał, że finansowane przez pracodawcę noclegi pracowników w opisanej sprawie nie stanowią przychodu podlegającego PIT.
Procedury bezpieczeństwa powinny uwzględniać alerty RCB
Pracodawcy mogą rozważyć wewnętrzne zasady informowania o zagrożeniach, zapewniania schronienia i organizacji pracy.
Szczegółowy opis współpracy ma znaczenie dla interpretacji GIP
Ocena charakteru zatrudnienia wymaga przedstawienia sposobu organizacji pracy, podporządkowania i samodzielności wykonawcy.
Korzystny wyrok NSA nie eliminuje ryzyka podatkowego
Organy podatkowe nadal wydają interpretacje uznające finansowane przez pracodawcę zakwaterowanie za przychód pracownika.
Rozliczenie składek ZUS wymaga indywidualnej oceny
Stanowisko NSA może przemawiać przeciwko oskładkowaniu noclegów, jednak praktyka ZUS pozostaje niejednolita.
W tym artykule znajdziesz:
Alert RCB a obowiązki pracodawcy i pracownika
Rosnąca w ostatnim czasie częstotliwość alertów RCB, w szczególności tych dotyczących zagrożeń z powietrza, stawia pracodawców przed koniecznością ustalenia zasad postępowania w sytuacjach, których przepisy prawa pracy nie regulują wprost. Wątpliwości dotyczą zarówno zapewnienia bezpieczeństwa osobom przebywającym w zakładzie pracy, jak i organizacji pracy, rozliczania czasu niewykonywania obowiązków oraz kwalifikowania nieobecności pracowników, którzy z powodu zagrożenia nie mogli dotrzeć do pracy. Problem jest szczególnie istotny w przedsiębiorstwach, w których natychmiastowe zatrzymanie procesów technologicznych jest niemożliwe albo mogłoby samo w sobie stworzyć dodatkowe niebezpieczeństwo.
Otrzymanie alertu RCB nie oznacza automatycznie konieczności przerwania pracy ani ewakuacji zakładu. Reakcja pracodawcy powinna zależeć przede wszystkim od treści komunikatu, charakteru zagrożenia, zaleceń właściwych służb oraz warunków występujących w danym zakładzie pracy.
Jeżeli komunikat nakazuje udanie się w bezpieczne miejsce, pracodawca powinien niezwłocznie poinformować pracowników o zagrożeniu i podjąć działania służące ochronie ich zdrowia i życia. Standardowa procedura przeciwpożarowa może okazać się w tym wypadku niewystarczająca, ponieważ punkt zbiórki zlokalizowany na otwartej przestrzeni nie zapewnia ochrony przed zagrożeniem z powietrza. Szczególnych zasad postępowania wymagają także procesy technologiczne zachodzące w zakładzie pracy, których nie można natychmiast i bezpiecznie zatrzymać.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym przełożonego. Jeżeli alert uniemożliwia pracownikowi bezpieczne dotarcie do zakładu, powinien on niezwłocznie poinformować pracodawcę o przyczynie nieobecności bądź spóźnienia. Jak wskazuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po ustaniu zagrożenia pracownik powinien powrócić do wykonywania swoich obowiązków służbowych.
Przepisy nie rozstrzygają jednoznacznie zasad rozliczania czasu niewykonywania pracy ani wynagrodzenia należnego za okres trwania zagrożenia. Z tego względu wydaje się, że uzasadnione będzie rozważenie przez pracodawców wprowadzenia wewnętrznej procedury określającej sposób przekazywania alertów, miejsca schronienia oraz zasady postępowania na poszczególnych stanowiskach pracy.
Interpretacje indywidualne GIP – pierwsze doświadczenia i najczęstsze błędy
Od 8 lipca 2026 r. pracodawcy oraz inne podmioty podlegające kontroli Państwowej Inspekcji Pracy mogą występować do Głównego Inspektora Pracy (GIP) o interpretację indywidualną w celu ustalenia, czy przedstawiony stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 Kodeksu pracy. Interpretacja może dotyczyć zarówno istniejącego modelu współpracy, jak i rozwiązania, które dopiero ma zostać wprowadzone.
Podsumowując pierwsze miesiące funkcjonowania nowej instytucji, GIP zwrócił uwagę, że zasadniczym problemem w przypadku składanych wniosków nie są uchybienia formalne, lecz zbyt ogólne przedstawianie okoliczności mających znaczenie dla oceny charakteru zatrudnienia. Wnioski często koncentrują się na nazwie i postanowieniach umowy, pomijając sposób, w jaki współpraca jest lub ma być wykonywana w praktyce. Tymczasem interpretacja jest wydawana wyłącznie na podstawie informacji przekazanych przez wnioskodawcę, bez prowadzenia kontroli i samodzielnego ustalania przez GIP rzeczywistych warunków współpracy.
Jak wskazał GIP, dla uzyskania miarodajnego rozstrzygnięcia konieczne jest dokładne opisanie jednego, konkretnego modelu współpracy, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności pozwalających ocenić występowanie podporządkowania pracowniczego, sposób organizacji pracy, zakres samodzielności wykonawcy oraz rozkład odpowiedzialności i ryzyka. GIP może wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących informacji, nie może jednak zastąpić go w przedstawieniu stanu faktycznego lub planowanego sposobu współpracy.
NSA: finansowanie noclegów pracowników nie oznacza przychodu
Zapewnienie bezpłatnego zakwaterowania pracownikom wykonującym obowiązki poza miejscem stałego zamieszkania nie stanowi dla nich przychodu ze stosunku pracy, co w konsekwencji oznacza, że na pracodawcy nie ciąży obowiązek obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Takie podejście potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 29 września 2026 r., sygn. akt II FSK 1259/24.
Sprawa, w której wydane zostało orzeczenie, dotyczyła pracowników przedsiębiorstwa budowlanego kierowanych do pracy w różnych miejscach realizacji projektów na terenie Polski. Pracodawca finansował im miejsca noclegowe w kwaterach prywatnych, hotelach pracowniczych oraz wynajętych mieszkaniach. NSA uznał, że wartość takiego zakwaterowania nie stanowi przychodu ze stosunku pracy, a pracodawca nie ma obowiązku obliczania i pobierania od niej zaliczek na PIT.
Zdaniem sądu sposób opodatkowania świadczenia nie powinien zależeć od tego, czy pracownik wykonuje pracę w Polsce, w innym państwie Unii Europejskiej czy poza UE. Odmienne traktowanie noclegów zapewnianych w kraju i za granicą prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji podatkowej pracowników.
Rozstrzygnięcie wpisuje się w korzystną dla pracodawców linię orzeczniczą. Nie oznacza jednak całkowitego wyeliminowania ryzyka podatkowego. Organy podatkowe nadal wydają interpretacje, zgodnie z którymi finansowane przez pracodawcę zakwaterowanie stanowi przychód pracownika. Pracodawca, który nie pobiera zaliczek na PIT od wartości noclegów, powinien zatem liczyć się z możliwością sporu co do prawidłowości takich rozliczeń. Stanowisko NSA może być również istotne przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Skoro dane świadczenie nie stanowi przychodu w rozumieniu przepisów podatkowych, przemawia to również przeciwko jego oskładkowaniu. Ze względu na niejednolitą dotychczas praktykę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych każdy model zapewniania zakwaterowania powinien jednak zostać oceniony z uwzględnieniem jego konkretnych warunków.
Źródło: Artykuł przygotowany przez naszego partnera kooperacyjnego – kancelarię prawną sdzlegal SchindhelmJeśli mają Państwo pytania dotyczące opisanego tematu lub potrzebują Państwo dodatkowych informacji – zapraszamy do kontaktu:
DZIAŁ DS. RELACJI Z KLIENTAMI
ELŻBIETA
NARON-GROCHALSKA
Head of Customer Relationships
Department / Senior Manager
Grupa getsix
***




