Informacje gospodarcze i biznesowe – październik 2026
Październik 2026 r. przyniósł firmom w Polsce ważne zmiany w podatkach, kontrolach, VAT od pojazdów i prawie pracy.
NSA potwierdził, że 19% PIT od dywidendy w estońskim CIT liczy się od pełnej kwoty wypłaconego zysku.
NSA uznał, że podejście look-through nie zastępuje wymogu bezpośredniego posiadania co najmniej 10% udziałów.
Przy użytku mieszanym samochodów osobowych i motocykli odliczenie VAT jest ograniczone do 50%, a rowery i typowe hulajnogi nie podlegają art. 86a.
Od stycznia do sierpnia 2026 r. ZUS stwierdził nieprawidłowości w 18 495 z 20 529 kontroli, co oznacza skuteczność na poziomie 90,1%.
Nowe przepisy antymobbingowe wchodzą w życie 5 listopada 2026 r., a część pracodawców ma czas na dostosowanie regulaminów do 5 maja 2027 r.
Estoński CIT wymaga ponownej analizy rozliczeń
Spółki powinny zweryfikować rozliczenia PIT, finansowanie wewnątrzgrupowe oraz pochodzenie składników wnoszonych aportem.
Struktura holdingowa wpływa na zwolnienie z WHT
Grupy korzystające ze zwolnienia opartego na pośrednim udziałowcu powinny ponownie przeanalizować jego zastosowanie.
Odliczenie VAT zależy od klasyfikacji pojazdu
Zakres odliczenia zależy od rodzaju pojazdu oraz wiarygodności kontroli jego rzeczywistego użytkowania.
Kontrole coraz mocniej opierają się na danych
Spójność deklaracji, ksiąg i dokumentów transakcyjnych zyskuje na znaczeniu przy analizie ryzyka przez ZUS i KAS.
Październik 2026 r. obfitował w zmiany istotne dla firm działających w Polsce – od nowych wyroków sądowych, przez dane o skuteczności kontroli, po przepisy, które lada dzień wejdą w życie. Świeże wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieniają praktykę stosowania estońskiego CIT i podatku u źródła, a statystyki ZUS i KAS pokazują, że kontrole stają się rzadsze, ale znacznie celniejsze. Dla zarządów i działów finansowych bieżące śledzenie tych zmian to różnica między szybką korektą a kosztownym naprawianiem błędów po fakcie.
W tym artykule znajdziesz:
Estoński CIT pod lupą NSA – dywidendy, ukryte zyski i aport obligacji
Seria jesiennych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego rzuca nowe światło na trzy etapy funkcjonowania spółki na ryczałcie: wejście w system, finansowanie działalności i wypłatę zysku. W wyroku z 29 września 2026 r. (II FSK 1274/23) – w ślad za wcześniejszymi orzeczeniami II FSK 992/23 z 3 czerwca 2026 r. i II FSK 993/23 z 18 czerwca 2026 r. – sąd potwierdził, że 19% PIT od dywidendy liczy się od pełnej kwoty wypłaconego zysku, a ryczałt zapłacony przez spółkę uwzględnia się wyłącznie poprzez odliczenie z art. 30a ust. 19 ustawy o PIT: 90% podatku spółki przy stawce 10% i 70% przy stawce 20%. Przy wypłacie 100 000 zł łączne obciążenie CIT i PIT wynosi więc odpowiednio 20 000 zł lub 25 000 zł. Dwa wyroki z 1 października 2026 r. przeniosły dyskusję na grunt finansowania i kapitału. W sprawie II FSK 1291/23 NSA uznał, że odsetki od obligacji wypłacane podmiotowi powiązanemu mogą stanowić ukryte zyski w rozumieniu art. 28m ustawy o CIT, bo obligacje pełniły funkcję ekonomicznie zbliżoną do pożyczki. Z kolei w sprawie II FSK 1300/23 orzekł, że aport obligacji należących do majątku prywatnego wspólników nie powoduje automatycznie czasowego wyłączenia z art. 28k – nawet jeśli jego wartość przekracza równowartość 10 000 euro. W praktyce oznacza to, że spółki powinny zweryfikować dotychczasowe rozliczenia PIT od dywidend, przeanalizować finansowanie wewnątrzgrupowe pod kątem ukrytych zysków i sprawdzić pochodzenie składników majątku jeszcze przed wniesieniem aportu.
Więcej szczegółów znajdziesz w artykule: Estoński CIT w wyrokach NSA – dywidendy, ukryte zyski i aporty
Podatek u źródła od dywidend – NSA odrzuca podejście transparentne w strukturach wielopiętrowych
Wypłaty dywidend na rzecz zagranicznych udziałowców pozostają jednym z najbardziej spornych obszarów WHT, a orzecznictwo NSA z lat 2025–2026 część sporów rozstrzyga, inne zaś dopiero otwiera. W wyrokach z 3 czerwca 2026 r. (II FSK 960/25) i 9 czerwca 2026 r. (II FSK 1143/23) sąd potwierdził, że art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT nie wymaga efektywnego opodatkowania samej dywidendy – liczy się to, czy odbiorca nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania całości swoich dochodów. Wcześniejsze rozstrzygnięcia również były korzystne dla podatników: w wyroku II FSK 1510/22 z 13 sierpnia 2025 r. NSA uznał, że status rzeczywistego właściciela nie jest odrębną przesłanką zwolnienia z art. 22 ust. 4, a w wyroku II FSK 1150/25 z 6 lutego 2026 r. – że skromne zasoby kadrowe czy majątkowe spółki holdingowej same w sobie nie przesądzają o sztuczności struktury w rozumieniu art. 22c. Mniej optymistyczne sygnały przyniósł 8 lipca 2026 r., gdy w pięciu wyrokach (II FSK 185/25, 818/25, 863/25, 79/26 i 80/26) sąd orzekł, że podejście transparentne (look-through approach) nie może zastąpić wymogu bezpośredniego posiadania co najmniej 10% udziałów przez podmiot korzystający ze zwolnienia. Stanowisko to stoi w wyraźnym napięciu z objaśnieniami Ministerstwa Finansów z 3 lipca 2025 r. i wydawanymi na ich podstawie korzystnymi interpretacjami KIS, np. 0114-KDIP2-1.4010.729.2025.1.JF z 22 stycznia 2026 r. Gdy wypłaty na rzecz podmiotu powiązanego przekraczają 2 mln zł w roku podatkowym płatnika, dochodzi do tego mechanizm pay and refund – choć oświadczenie WH-OSC lub opinia o stosowaniu preferencji nadal pozwalają skorzystać z preferencyjnego opodatkowania. W praktyce oznacza to, że grupy z wielopiętrowymi strukturami holdingowymi powinny ponownie przeanalizować każde zwolnienie oparte na pośrednim udziałowcu, zanim kolejna dywidenda opuści Polskę.
Więcej szczegółów znajdziesz w artykule: Podatek u źródła od dywidend – najnowsze wyroki NSA
VAT od pojazdów firmowych – od samochodów osobowych po hulajnogi elektryczne
Nie każdy firmowy środek transportu jest samochodem, a ustawa o VAT konsekwentnie to rozróżnia. Samochody osobowe i motocykle podlegają art. 86a, który przy użytku mieszanym ogranicza odliczenie do 50%; pełne 100% wymaga regulaminu wykluczającego użytek prywatny, ewidencji przebiegu pojazdu oraz złożenia VAT-26 do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu poniesienia pierwszego wydatku, nie później niż z JPK_V7 za ten miesiąc. Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 5 maja 2026 r. (0114-KDIP4-2.4012.165.2026.5.WH) potwierdziła, że limit 50% obejmuje zarówno zakup, jak i koszty eksploatacji motocykla wykorzystywanego także prywatnie. Tradycyjne rowery, rowery elektryczne spełniające definicję ustawową (wspomaganie aktywowane pedałowaniem, maksymalna ciągła moc znamionowa 250 W, wyłączenie wspomagania powyżej 25 km/h) oraz typowe hulajnogi elektryczne w ogóle nie podlegają art. 86a, więc zastosowanie mają ogólne zasady z art. 86 ust. 1 – co ilustruje interpretacja z 26 maja 2026 r. (0112-KDIL1-1.4012.181.2026.2.EK) dotycząca elektrycznego roweru cargo kancelarii prawnej, pozostawiająca przy tym kwestię użytku prywatnego do odrębnej oceny. Najwięcej wątpliwości budzą wciąż samochody parkowane przy domach pracowników: 20 marca 2026 r. KIS odmówił pełnego odliczenia (0114-KDIP4-2.4012.170.2026.1.KS) mimo GPS i ewidencji przebiegu, a 10 sierpnia 2026 r. (0114-KDIP4-2.4012.489.2026.2.WH) przyznał je przedstawicielom handlowym, których model pracy miał jasne uzasadnienie biznesowe i realnie egzekwowane procedury kontrolne. W praktyce oznacza to, że stawka odliczenia zależy od kwalifikacji prawnej pojazdu i wiarygodności kontroli jego użytkowania, a nie od danych nabywcy na fakturze. Firmy, które ograniczały odliczenie wyłącznie dlatego, że auta nocują pod domami pracowników, mogą rozważyć ponowną analizę – ostrożnie i indywidualnie dla każdego przypadku.
Więcej szczegółów znajdziesz w artykule: Odliczenie VAT od pojazdów firmowych – zasady
Mniej kontroli, celniejsze typowanie – jak ZUS i KAS wybierają firmy do kontroli w 2026 r.
Polskie organy kontrolne prowadzą coraz mniej formalnych postępowań – i znajdują w nich coraz więcej. Jak wynika z komunikatu ZUS z 6 października 2026 r., od stycznia do sierpnia 2026 r. Zakład przeprowadził 20 529 kontroli płatników składek i stwierdził nieprawidłowości w 18 495 z nich, co daje skuteczność na poziomie 90,1%, a ustalenia finansowe sięgnęły 373,3 mln zł (z czego 360,6 mln zł dotyczyło błędnie naliczonych składek). Od 1 stycznia 2026 r. ZUS typuje płatników według modelu ryzyka uwzględniającego m.in. kod PKD, zbiegi tytułów do ubezpieczeń, relację wypłaconych świadczeń do należnych składek oraz wyniki wcześniejszych kontroli; firmy o niskim i średnim ryzyku mogą być kontrolowane planowo nie częściej niż odpowiednio raz na pięć i raz na trzy lata. Podobny obraz wyłania się z danych KAS: w 2025 r. przeprowadzono o 27,4% mniej kontroli celno-skarbowych (5 113) i o 11,3% mniej kontroli podatkowych (8 722), a mimo to ustalenia z kontroli celno-skarbowych wzrosły o 46,4%, do 6,52 mld zł. Liczba czynności sprawdzających zwiększyła się o 9,6%, a wykryte puste faktury – 376,8 tys. dokumentów o wartości ponad 10,9 mld zł – to najwyższy wynik od 2017 r. Ponieważ KSeF i struktury JPK dostarczają coraz więcej ustrukturyzowanych danych do narzędzi analitycznych i rozwiązań opartych na AI, rozbieżności między deklaracjami, księgami i dokumentami transakcyjnymi są wychwytywane, zanim urzędnik w ogóle pojawi się w firmie. W praktyce oznacza to, że pierwszym sygnałem zainteresowania organu będzie raczej wezwanie do złożenia wyjaśnień niż zawiadomienie o kontroli, dlatego działy finansów i HR muszą dysponować spójnymi danymi oraz dowodami, że transakcje rzeczywiście miały miejsce.
Więcej szczegółów znajdziesz w artykule: Kontrole przedsiębiorców w 2026 roku – ZUS, KAS i AI
Nowe przepisy antymobbingowe od 5 listopada 2026 r. – co muszą zmienić pracodawcy
Nowelizacja Kodeksu pracy i Kodeksu postępowania cywilnego, uchwalona przez Sejm 19 czerwca 2026 r., wchodzi w życie 5 listopada 2026 r. i stanowi najpoważniejszą od lat zmianę przepisów o przeciwdziałaniu mobbingowi. Mobbing definiowany jest teraz prościej – jako uporczywe nękanie pracownika – a ustawa wskazuje przykładowe zachowania, takie jak poniżanie, zastraszanie, ośmieszanie czy nieuzasadniona krytyka, jednocześnie wyłączając incydentalne zdarzenia oraz uzasadnioną ocenę pracy. Zadośćuczynienie nie będzie mogło być niższe niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia, a pracodawca, który je wypłaci, zyska prawo regresu wobec sprawcy – w zakresie odpowiadającym stopniowi jego winy. Rozszerzono też pojęcie dyskryminacji o dyskryminację przez założenie i przez asocjację, choć obiektywnie uzasadnione różnicowanie sytuacji pracowników nadal pozostaje dopuszczalne. Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 pracowników muszą określić w regulaminie pracy zasady, procedury i częstotliwość działań w zakresie ochrony godności, równego traktowania, przeciwdziałania dyskryminacji i mobbingowi, chyba że kwestie te reguluje już układ zbiorowy pracy. Na dostosowanie dokumentacji mają czas do 5 maja 2027 r., czyli sześć miesięcy od wejścia w życie nowych przepisów. W praktyce oznacza to, że działy HR powinny już teraz rozpocząć przegląd polityk antymobbingowych, procedur skargowych i regulaminów pracy, zamiast odkładać te prace na wiosnę.
Więcej szczegółów znajdziesz w artykule: Nowelizacja przepisów dotyczących mobbingu
Październikowe zmiany łączy jeden wspólny mianownik: treść coraz wyraźniej wygrywa z formą. Sądy patrzą dalej niż nazwa instrumentu finansowego czy kształt łańcucha holdingowego, organy podatkowe oceniają faktyczne użytkowanie pojazdu zamiast danych na fakturze, a ZUS i KAS coraz częściej sięgają po analizę danych, by zdecydować, gdzie zajrzeć w następnej kolejności. Pracodawców czekają z kolei bardziej rygorystyczne obowiązki w zakresie ochrony godności w miejscu pracy – z jasno określonymi terminami. Przegląd transakcji, struktur i wewnętrznych procedur, zanim zrobią to organy, pozostaje najpewniejszym sposobem, by być o krok przed zmianami.
W getsix® wspieramy firmy, oferując pełen zakres usług z obszaru księgowości, podatków, kadr i płac, a także rejestrację spółek, wsparcie administracyjne, raportowanie oraz doradztwo międzynarodowe. Skontaktuj się z nami.
Jeśli mają Państwo pytania dotyczące opisanego tematu lub potrzebują Państwo dodatkowych informacji – zapraszamy do kontaktu:
DZIAŁ DS. RELACJI Z KLIENTAMI
ELŻBIETA
NARON-GROCHALSKA
Head of Customer Relationships
Department / Senior Manager
Grupa getsix
***
