Wyłudzenie towaru a CIT – kiedy oszustwo kontrahenta nie powoduje powstania przychodu podatkowego?
Wyłudzenie towaru przez podmiot podszywający się pod kontrahenta może nie powodować powstania przychodu w polskim CIT.
W wyroku z 26 czerwca 2026 r. (II FSK 838/25) NSA uznał, że w przypadku wyłudzenia towaru nie powstał przychód należny w opisanych okolicznościach.
Francuski kontrahent zaprzeczył zawarciu umowy i odbiorowi towaru o wartości 87 527,85 zł (19 474 euro), przejętego przez oszustów.
Dyrektor KIS w interpretacji z 8 października 2026 r. potwierdził brak obowiązku rozpoznania przychodu w rozpatrywanej sprawie.
Nieuzyskane wynagrodzenie za wyłudzony towar nie stanowi kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.
Sam brak zapłaty za rzeczywistą sprzedaż nie wyłącza obowiązku rozpoznania przychodu należnego w CIT.
Brak rzeczywistej sprzedaży ma znaczenie dla CIT
Przy ocenie przychodu istotne jest, czy przedsiębiorca może skutecznie dochodzić zapłaty za dostarczony towar.
Faktura nie zawsze oznacza powstanie przychodu
Dokument wystawiony na podmiot, który nie zawarł umowy ani nie otrzymał towaru, nie potwierdza rzeczywistej sprzedaży.
Koszty utraconych towarów wymagają odrębnej oceny
Rzeczywiste wydatki na nabycie lub wytworzenie towarów należy analizować niezależnie od utraconego wynagrodzenia.
Dokumentacja oszustwa ma znaczenie podatkowe
Korespondencja, dokumenty transportowe i informacje od kontrahenta mogą pomóc wykazać rzeczywisty przebieg transakcji.
Wyłudzenie towaru przez osobę podszywającą się pod kontrahenta nie musi powodować powstania przychodu podlegającego podatkowi dochodowemu od osób prawnych (CIT). W wyroku z 26 czerwca 2026 r. (II FSK 838/25) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przychód należny nie powstaje, jeżeli rzeczywisty kontrahent nie zawarł umowy ani nie otrzymał towaru, a przedsiębiorca nie ma skutecznego roszczenia o zapłatę wynikającego z deklarowanej sprzedaży. Stanowisko to potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji z 8 października 2026 r. Jednocześnie utracone wynagrodzenie za towary nie może zostać zaliczone do kosztów podatkowych. Rozstrzygnięcie nie obejmuje automatycznie zwykłych przypadków braku zapłaty za prawidłowo zrealizowaną sprzedaż.
Wyłudzenie towaru a CIT to istotny problem dla przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż z odroczonym terminem płatności, szczególnie w transakcjach międzynarodowych. Gdy nabywca nie reguluje należności, firma co do zasady nadal musi rozpoznać przychód podatkowy. Inaczej może być jednak wtedy, gdy sprzedaż w rzeczywistości nie nastąpiła, ponieważ towar został przejęty przez oszustów podszywających się pod rzeczywistego kontrahenta.
Granice tego rozróżnienia wyznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2026 r., sygn. akt II FSK 838/25. Orzeczenie ma znaczenie dla spółek, które utraciły towary w wyniku oszustwa i muszą ustalić, czy wystawiona faktura powoduje obowiązek wykazania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych.
W tym artykule znajdziesz:
Wyłudzenie towaru przez fałszywego kontrahenta
Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła polskiej spółki produkującej urządzenia chłodnicze, która otrzymała zamówienie od osoby przedstawiającej się jako dyrektor handlowy francuskiego przedsiębiorstwa.
Przed rozpoczęciem współpracy spółka przeprowadziła weryfikację kontrahenta. Sprawdziła jego dane rejestrowe, status w systemie VIES oraz informacje o osobie składającej zamówienie. Uzyskała również od ubezpieczyciela należności limit kredytowy wynoszący 200 000 zł.
Zamówienie dotyczyło urządzeń o łącznej wartości 87 527,85 zł (19 474 euro). Towar został wysłany do wskazanego magazynu we Francji, a dokumenty transportowe potwierdzały jego dostarczenie.
Problem pojawił się po upływie terminu płatności. Francuskie przedsiębiorstwo, którego dane wykorzystano w zamówieniu, zaprzeczyło zawarciu umowy i odbiorowi towaru. Okazało się, że podpis oraz pieczątka na dokumentach nie pochodziły od rzeczywistego kontrahenta, a wskazany magazyn nie należał do tej firmy.
Polska spółka zgłosiła sprawę organom ścigania. Postępowanie dotyczące oszustwa było następnie prowadzone również przez francuskie organy. Przedsiębiorca wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o potwierdzenie, że w opisanych okolicznościach nie musi rozpoznawać przychodu podatkowego z tytułu wyłudzonego towaru.
Czy wyłudzenie towaru powoduje powstanie przychodu w CIT?
Nie zawsze. Jeżeli towar został przejęty w wyniku oszustwa, a rzeczywisty kontrahent nie zawarł umowy i nie odebrał dostawy, może nie powstać przychód należny w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy o CIT. Decydujące znaczenie ma istnienie należności, której przedsiębiorca może skutecznie dochodzić z tytułu sprzedaży.
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT do przychodów związanych z działalnością gospodarczą zalicza się również przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Oznacza to, że sam brak zapłaty nie eliminuje obowiązku podatkowego. Jeżeli przedsiębiorca rzeczywiście sprzedał towar, a nabywca nie uregulował faktury, przychód co do zasady powstaje niezależnie od otrzymania pieniędzy.
NSA wskazał jednak, że w przypadku oszustwa polegającego na podszywaniu się pod kontrahenta sytuacja jest odmienna.
W rozpatrywanej sprawie:
- rzeczywisty kontrahent nie złożył zamówienia ani nie otrzymał towaru;
- podmiot, który przejął towar, działał w celu jego wyłudzenia, a nie zakupu;
- wystawiona faktura nie dokumentowała rzeczywistej sprzedaży;
- spółka nie mogła skutecznie dochodzić od wskazanego na fakturze kontrahenta zapłaty za dostawę.
NSA uznał, że w takich okolicznościach nie można traktować przekazania towaru jako wydania w ramach rzeczywistej transakcji sprzedaży, powodującego powstanie przychodu należnego.
Podstawą rozstrzygnięcia był art. 12 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT, a nie ogólne wyłączenie z opodatkowania wszystkich czynności związanych z przestępstwem.
Brak zapłaty a wyłudzenie towaru – najważniejsze różnice podatkowe
Dla prawidłowego rozliczenia CIT istotne jest rozróżnienie niezapłaconej faktury od sytuacji, w której nie doszło do rzeczywistej sprzedaży.
| Okoliczność | Zwykły brak zapłaty | Wyłudzenie towaru przez fałszywego kontrahenta |
|---|---|---|
| Zawarcie umowy | Rzeczywista umowa sprzedaży | Brak skutecznej umowy z podmiotem wskazanym jako nabywca |
| Odbiorca towaru | Faktyczny nabywca | Podmiot podszywający się pod kontrahenta |
| Roszczenie o zapłatę | Co do zasady istnieje | Brak roszczenia o cenę wobec rzekomego nabywcy |
| Przychód w CIT | Co do zasady powstaje mimo braku płatności | W okolicznościach rozpatrzonych przez NSA nie powstaje |
| Znaczenie faktury | Dokumentuje rzeczywistą sprzedaż | Nie dokumentuje rzeczywistej transakcji |
Zestawienie pokazuje, dlaczego samo zgłoszenie oszustwa nie wystarcza do uznania, że przychód podatkowy nie powstał.
Przedsiębiorca powinien ustalić przede wszystkim, czy istnieje rzeczywista transakcja oraz podmiot zobowiązany do zapłaty ceny. W przypadku oszustwa może również powstać odrębne roszczenie o zwrot towaru lub naprawienie szkody. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania przychodu należnego z pierwotnie zakładanej sprzedaży.
Dlaczego Dyrektor KIS początkowo zakwestionował stanowisko spółki?
W interpretacji indywidualnej z 7 czerwca 2024 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.227.2021.23.S/KW, Dyrektor KIS uznał, że spółka powinna wykazać przychód wynikający z wystawionej faktury.
Organ argumentował, że przepisy ustawy o CIT nakazują rozpoznawanie przychodów należnych również wtedy, gdy przedsiębiorca nie otrzymał zapłaty.
Zdaniem KIS prowadzone postępowanie karne i okoliczności wyłudzenia nie uzasadniały na tym etapie pominięcia przychodu. Organ wskazywał możliwość późniejszej korekty po uzyskaniu odpowiedniego dokumentu potwierdzającego zakończenie postępowania.
Stanowisko organu podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 19 grudnia 2024 r., sygn. I SA/Kr 653/24.
Spółka wniosła skargę kasacyjną. NSA uchylił zarówno wyrok WSA, jak i interpretację indywidualną, uznając wykładnię przepisów o przychodzie należnym za nieprawidłową.
Co dokładnie rozstrzygnął NSA 26 czerwca 2026 r.?
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w opisanym stanie faktycznym nie powstał przychód należny w roku przejęcia towaru przez oszustów.
Sąd podkreślił, że wydanie towaru nastąpiło wskutek przestępczego działania osoby trzeciej. Spółka nie wykonała rzeczywistej sprzedaży na rzecz francuskiego przedsiębiorstwa, którego dane znalazły się na fakturze. NSA odrzucił również założenie, że przedsiębiorca powinien najpierw wykazać przychód, a dopiero po potwierdzeniu oszustwa dokonać jego korekty.
Istotne jest przy tym, że sąd nie zastosował art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, dotyczącego przychodów z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Rozstrzygnięcie oparto na braku przychodu należnego w rozumieniu art. 12 ustawy.
Nowa interpretacja KIS z 8 października 2026 r. – potwierdzenie stanowiska NSA
Po wyroku NSA Dyrektor KIS ponownie rozpatrzył wniosek spółki i 8 października 2026 r. wydał interpretację nr 0114-KDIP2-2.4010.227.2021.33.S/KW.
Organ potwierdził, że spółka nie była zobowiązana do rozpoznania przychodu z tytułu wydania towaru podmiotowi podszywającemu się pod kontrahenta. Jednocześnie podtrzymał negatywną ocenę stanowiska spółki dotyczącego zaliczenia wartości utraconych towarów, rozumianej jako nieuzyskane wynagrodzenie, do kosztów uzyskania przychodów.
Znaczenie tej interpretacji polega na zastosowaniu wykładni NSA w ponownie rozpatrywanej sprawie. Nie jest to jednak ogólna interpretacja obejmująca wszystkie przypadki oszustw gospodarczych.
Podatek dochodowy od osób prawnych w Polsce · Wyłudzenie towaru
Wyłudzenie towaru a CIT: NSA zmienia ocenę skutków podatkowych
Czy przedsiębiorca musi rozpoznać przychód w CIT z tytułu towarów przejętych przez oszustów podszywających się pod kontrahenta? Cztery rozstrzygnięcia, dwa odmienne stanowiska.
87 527,85 zł
19 474 euro · wartość utraconych towarów
Polski producent wysłał urządzenia chłodnicze do magazynu we Francji. Francuskie przedsiębiorstwo wskazane w zamówieniu zaprzeczyło zawarciu umowy i odbiorowi towaru.
7 czerwca 2024 r.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Interpretacja indywidualna
Obowiązek rozpoznania przychodu
19 grudnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Wyrok I SA/Kr 653/24
Stanowisko KIS podtrzymane
26 czerwca 2026 r.
Naczelny Sąd Administracyjny
Wyrok II FSK 838/25
Brak przychodu należnego
8 października 2026 r.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Nowa interpretacja indywidualna
Brak przychodu należnego
Rozstrzygnięcia dotyczą konkretnej sprawy: nie obejmują automatycznie wszystkich przypadków oszustw ani zwykłego braku zapłaty za prawidłowo zrealizowaną sprzedaż.
Źródło: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2026 r., II FSK 838/25; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 grudnia 2024 r., I SA/Kr 653/24; interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 czerwca 2024 r. i 8 października 2026 r.
Czy wartość wyłudzonego towaru można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów?
Wyrok NSA nie potwierdza możliwości zaliczenia utraconego wynagrodzenia ze sprzedaży do kosztów podatkowych. Sąd wskazał, że nieosiągnięty przychód nie jest kosztem poniesionym w celu jego uzyskania, a zatem nie spełnia warunków wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.
W tej części NSA nie podzielił argumentacji spółki.
Należy jednak odróżnić dwie kategorie:
- Utracone wynagrodzenie za sprzedaż – kwota, którą przedsiębiorca miał otrzymać od nabywcy, lecz której nie uzyskał. Nie stanowi ona kosztu podatkowego tylko dlatego, że doszło do oszustwa.
- Rzeczywiste wydatki na nabycie lub wytworzenie towarów – wymagają odrębnej analizy pod kątem zasad rozpoznawania kosztów oraz okoliczności powstania i udokumentowania straty.
W analizowanym wyroku NSA rozpatrywał zarzut dotyczący utraconego wynagrodzenia i nie przesądził kompleksowo o możliwości ani momencie podatkowego rozliczenia rzeczywistych kosztów nabycia lub wytworzenia wyłudzonych towarów.
Dla przedsiębiorstwa oznacza to konieczność osobnego ustalenia skutków oszustwa po stronie przychodów i kosztów. Brak przychodu należnego nie jest równoznaczny z automatycznym prawem do rozpoznania straty podatkowej w dowolnej wysokości.
Polskie prawo podatkowe · Skutki wyłudzenia towaru
Jedno oszustwo, cztery kwestie podatkowew Polsce
Gdy oszuści podszywający się pod rzeczywistego kontrahenta wyłudzają towar od przedsiębiorstwa w Polsce, skutki w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), kosztach uzyskania przychodów i podatku VAT wymagają odrębnej oceny – co pokazują wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2026 r.
01
Przychód w CIT
Może nie powstać
Jeżeli rzeczywisty kontrahent nie zawarł umowy ani nie otrzymał towaru i nie doszło do rzeczywistej sprzedaży (wyrok II FSK 838/25).
02
Utracone wynagrodzenie ze sprzedaży
Nie stanowi kosztu podatkowego
Nieosiągnięty przychód nie stanowi kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.
03
Koszty utraconych towarów
Wymagają odrębnej oceny
NSA nie przesądził kompleksowo, czy i kiedy rzeczywiste wydatki na nabycie lub wytworzenie wyłudzonych towarów można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
04
Podatek VAT
Odrębne przepisy
Rozstrzygnięć dotyczących CIT nie należy automatycznie przenosić na VAT. W wyroku I FSK 1641/23 NSA uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do dostawy towarów podlegającej VAT.
Źródło: Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2026 r., II FSK 838/25, oraz z 7 maja 2026 r., I FSK 1641/23; ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych.
Jak udokumentować wyłudzenie towaru na potrzeby rozliczenia CIT?
Przedsiębiorstwo, które padło ofiarą oszustwa, powinno zabezpieczyć dokumentację pozwalającą odtworzyć przebieg transakcji oraz wykazać, dlaczego nie doszło do rzeczywistej sprzedaży.
W szczególności znaczenie mogą mieć:
- korespondencja handlowa, zamówienia oraz dokumenty zawierające dane rzekomego kontrahenta;
- wyniki weryfikacji kontrahenta, w tym potwierdzenia z VIES i rejestrów przedsiębiorców;
- dokumenty transportowe i potwierdzenia odbioru towaru;
- oświadczenia rzeczywistego kontrahenta o niezłożeniu zamówienia i nieotrzymaniu dostawy;
- dokumentacja zgłoszenia oszustwa oraz czynności organów ścigania;
- dokumenty księgowe i podatkowe dotyczące pierwotnego ujęcia transakcji.
W sprawie rozpatrywanej przez NSA znaczenie miały okoliczności wskazujące, że rzeczywisty kontrahent nie uczestniczył w transakcji, a towar przejął inny podmiot. Samo przedstawienie faktury, której nabywca nie zapłacił, nie wystarcza do wykazania braku przychodu podatkowego.
Czy trzeba czekać na zakończenie postępowania karnego, aby nie rozpoznać przychodu?
W analizowanej sprawie NSA nie uzależnił braku przychodu należnego od wcześniejszego zakończenia postępowania karnego. Ocena opierała się na stanie faktycznym opisanym we wniosku o interpretację, w szczególności na braku rzeczywistej sprzedaży na rzecz wskazanego kontrahenta.
Nie oznacza to, że dokumentacja postępowania karnego jest nieistotna. Może ona mieć znaczenie dla potwierdzenia przebiegu oszustwa, identyfikacji sprawców oraz wykazania, że towar został przejęty bez rzeczywistego zamiaru dokonania zakupu.
Trzeba również pamiętać, że postępowanie o wydanie interpretacji indywidualnej nie służy ustalaniu faktów. Organ podatkowy opiera się na opisie przedstawionym przez wnioskodawcę. W ewentualnym postępowaniu podatkowym rzeczywisty przebieg zdarzeń może podlegać weryfikacji.
Jakie znaczenie ma wyrok NSA dla przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż zagraniczną?
Wyrok II FSK 838/25 ma szczególne znaczenie dla firm realizujących zamówienia od nowych zagranicznych odbiorców, zwłaszcza gdy dostawy odbywają się na podstawie korespondencji elektronicznej i z odroczonym terminem płatności.
Sprawa pokazuje, że nawet przeprowadzenie rozbudowanej weryfikacji kontrahenta nie zawsze pozwala wykryć podszywanie się pod rzeczywiste przedsiębiorstwo.
Weryfikacja numeru VAT-UE czy danych rejestrowych potwierdza określone informacje o firmie, ale sama w sobie nie dowodzi, że osoba składająca zamówienie jest uprawniona do jej reprezentowania.
Z perspektywy dyrektora finansowego istotne są trzy obszary ryzyka: prawidłowe rozpoznanie przychodu CIT, udokumentowanie rzeczywistej straty oraz zgodność rozliczeń podatkowych z dokumentacją księgową.
W przypadku wykrycia oszustwa warto przeanalizować nie tylko możliwość dochodzenia roszczeń, ale również to, czy wystawiona faktura dokumentuje rzeczywistą sprzedaż.
W przypadku wątpliwości dotyczących rozliczenia wyłudzonych towarów w CIT warto skorzystać z doradztwa podatkowego getsix®.
Czy wyłudzenie towaru ma również konsekwencje w VAT?
Tak, oszustwo dotyczące wydania towaru może wymagać osobnej oceny skutków w podatku VAT.
W wyroku z 7 maja 2026 r., sygn. I FSK 1641/23, NSA rozpatrywał problem opodatkowania wyłudzenia towaru i wskazał na brak dostawy towarów podlegającej VAT w okolicznościach rozpoznanej sprawy.
Nie należy jednak automatycznie przenosić rozstrzygnięć dotyczących CIT na VAT. Oba podatki mają odrębne podstawy prawne, a prawidłowe rozliczenie zależy od rzeczywistego przebiegu transakcji.
W przypadku oszustwa w handlu zagranicznym konieczne może być również przeanalizowanie dokumentów dotyczących wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz wcześniej złożonych deklaracji.
Co powinno zrobić przedsiębiorstwo, które padło ofiarą oszustwa kontrahenta?
Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście zawarło umowę sprzedaży z podmiotem wskazanym na fakturze, czy też doszło do przejęcia towaru przez osobę nieuprawnioną.
Następnie należy zweryfikować, czy istnieje skuteczne roszczenie o zapłatę ceny wynikającej z transakcji oraz jakie dokumenty potwierdzają przebieg zdarzenia.
Dopiero na tej podstawie można ocenić prawidłowość rozpoznania przychodu w CIT i ewentualną potrzebę skorygowania rozliczeń.
Osobnej analizy wymagają koszty nabycia lub wytworzenia utraconych towarów oraz skutki zdarzenia w VAT.
W przypadku transakcji o znacznej wartości lub niejednoznacznym stanie faktycznym pomocne może być uzyskanie interpretacji indywidualnej. Jej zakres powinien jednak odpowiadać dokładnie opisanym okolicznościom i zadanym pytaniom.
Wyłudzenie towaru a CIT – podsumowanie
Wyrok NSA z 26 czerwca 2026 r., II FSK 838/25, potwierdza, że wystawienie faktury i fizyczne przekazanie towaru nie zawsze oznaczają powstanie przychodu należnego w CIT.
Jeżeli przedsiębiorca padł ofiarą oszustwa polegającego na podszywaniu się pod kontrahenta, a rzeczywista sprzedaż nie nastąpiła, nie można automatycznie przyjmować, że powstał przychód podlegający opodatkowaniu.
Stanowisko to zostało następnie uwzględnione przez Dyrektora KIS w interpretacji z 8 października 2026 r. Jednocześnie rozstrzygnięcia potwierdzają, że nieuzyskane wynagrodzenie nie stanowi samo w sobie kosztu podatkowego.
Dla przedsiębiorstw najważniejsze pozostaje prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, zabezpieczenie dokumentacji i odrębna ocena skutków oszustwa po stronie przychodów oraz kosztów.
Źródła:
- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2026 r., sygn. akt II FSK 838/25
- Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8 października 2026 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.227.2021.33.S/KW
Jeśli mają Państwo pytania dotyczące opisanego tematu lub potrzebują Państwo dodatkowych informacji – zapraszamy do kontaktu:
DZIAŁ DS. RELACJI Z KLIENTAMI
ELŻBIETA
NARON-GROCHALSKA
Head of Customer Relationships
Department / Senior Manager
Grupa getsix
***





