Powrót do Polski: rozliczenie podatku w roku przeprowadzki i opodatkowanie przychodów zagranicznych – kompletny przewodnik dla wracających z emigracji (Część 4)

Powrót do Polski (zwłaszcza po dłuższej przerwie, np. powrót do Polski po 10 latach) zwykle oznacza zmianę otoczenia prawno-podatkowego: inne formularze, inne terminy i – co najważniejsze – inne zasady ustalania, gdzie i w jakim zakresie rozliczasz dochody.

Dla przedsiębiorców i osób zarządzających majątkiem prywatnym kluczowe są trzy obszary:

1. Rezydencja podatkowa – od niej zależy, czy w Polsce rozliczasz tylko dochody „polskie”, czy również zagraniczne.
2. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – określają, czy dany dochód jest w Polsce zwolniony (z wpływem na stawkę), czy rozliczany z odliczeniem podatku zapłaconego za granicą.
3. Prawidłowe udokumentowanie podatku zagranicznego i przeliczeń walut – bez tego łatwo o korekty lub spór z organem.

W tym artykule skupiamy się na praktyce rozliczenia w roku przeprowadzki oraz na zasadach opodatkowania najczęstszych przychodów zagranicznych po powrocie z emigracji do Polski.

Krok 1: ustal, od kiedy masz rezydencję podatkową w Polsce

Jeżeli jesteś polskim rezydentem podatkowym, co do zasady rozliczasz w Polsce dochody bez względu na kraj ich uzyskania, z uwzględnieniem umów międzynarodowych. Jeżeli nie jesteś rezydentem (jesteś nierezydentem), rozliczasz w Polsce zasadniczo tylko dochody osiągane na terytorium Polski.

W praktyce o rezydencji przesądzają m.in. dwa ustawowe kryteria (wystarczy spełnić jedno):

• ośrodek interesów życiowych (osobistych lub gospodarczych) w Polsce albo
• pobyt w Polsce powyżej 183 dni w roku podatkowym.

Sama liczba dni nie zawsze przesądza sprawę – przy konfliktach rezydencji decydują również kryteria z umowy (tzw. tie-breaker), oparte m.in. na stałym miejscu zamieszkania i centrum interesów życiowych.

Jeżeli dwa państwa uznają Cię za rezydenta, rozstrzygające są reguły z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Co warto przygotować jako dowody na zmianę sytuacji

W sporach o rezydencję liczą się fakty. Przy powrocie do Polski z zagranicy typowe elementy, które układają obraz „centrum interesów”, to m.in.: miejsce zamieszkania rodziny, stałe mieszkanie, miejsce zarządzania majątkiem/firmą, powiązania zawodowe, bankowość, ubezpieczenia, szkoła dzieci.

Krok 2: rok przeprowadzki – jak podejść do dochodów uzyskanych przed i po powrocie

Najczęstsza trudność w roku przeprowadzki polega na tym, że w jednym roku podatkowym możesz mieć:

• okres pracy/prowadzenia biznesu za granicą,
• okres aktywności już po przeprowadzce do Polski,
• a czasem również równoległe źródła dochodu w dwóch państwach.

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi dla każdego przypadku. Dlatego w praktyce warto wykonać krótką analizę krok po kroku:

1. Ustal daty i okoliczności przeprowadzki (kiedy przeniosłeś centrum interesów, od kiedy mieszkasz w Polsce, liczba dni pobytu).
2. Zidentyfikuj źródła dochodu (praca, działalność, dywidendy, najem, sprzedaż aktywów).
3. Sprawdź właściwą umowę podatkową i metodę unikania podwójnego opodatkowania.
4. Zbierz dokumenty potwierdzające podatek zapłacony za granicą oraz podstawę opodatkowania (np. roczne zestawienia, zaświadczenia).

Objaśnienia MF dopuszczają zmianę rezydencji w trakcie roku (tzw. łamana rezydencja). W praktyce oznacza to, że zakres polskiego opodatkowania może być inny przed i po zmianie rezydencji – a rozliczenie trzeba oprzeć na konkretnych datach i faktach.

Dopiero na tej podstawie da się bezpiecznie rozstrzygnąć, które dochody i w jakiej części powinny znaleźć się w polskim zeznaniu.

Krok 3: jak opodatkować przychody zagraniczne w Polsce po powrocie

Metody unikania podwójnego opodatkowania

Jeżeli dochód może być opodatkowany w dwóch państwach, w polskiej praktyce spotkasz najczęściej jedną z dwóch metod:

1. Wyłączenie z progresją – dochód zagraniczny jest w Polsce zwolniony, ale może wpływać na stopę procentową podatku od dochodów opodatkowanych w Polsce (efekt progresji).
2. Proporcjonalne odliczenie (kredyt podatkowy) – dochód zagraniczny jest opodatkowany w Polsce, a podatek zapłacony za granicą odlicza się (w granicach limitów).

Która metoda ma zastosowanie, wynika z umowy z danym państwem (lub – gdy brak umowy – z reguł krajowych).

Najczęstsze kategorie dochodów u osób wracających do Polski

Poniżej praktyczny przegląd sytuacji, które najczęściej występują przy powrocie do Polski z emigracji.

1. Wynagrodzenie z pracy za granicą i praca zdalna

Przy pracy najemnej znaczenie ma m.in. gdzie praca jest faktycznie wykonywana oraz warunki z umowy międzynarodowej (w tym typowa reguła 183 dni i kryteria dotyczące pracodawcy).

Wniosek dla powracających: jeśli wracasz do Polski i zaczynasz wykonywać pracę zdalnie z terytorium Polski (nawet dla zagranicznego pracodawcy), konfiguracja opodatkowania może się zmienić – i wymaga sprawdzenia postanowień właściwej umowy oraz realiów zatrudnienia, w tym miejsca faktycznego wykonywania pracy.

2. Działalność gospodarcza, kontrakty B2B, zarządzanie spółką za granicą

U przedsiębiorców kluczowe jest ustalenie, gdzie powstaje dochód i czy aktywność po powrocie tworzy w Polsce (lub za granicą) istotną bazę operacyjną dla rozliczeń.

W praktyce, po przeprowadzce, błędy najczęściej dotyczą:

• mylenia rezydencji podatkowej osoby z „miejscem” opodatkowania konkretnych dochodów,
• braku spójności między umową podatkową a faktycznym modelem świadczenia usług,
• nieprawidłowego ujęcia zagranicznych zaliczek/podatku w polskim rozliczeniu.
3. Dywidendy, odsetki, przychody z inwestycji zagranicznych

Dochody kapitałowe często mają osobne reguły w umowach międzynarodowych i mogą być opodatkowane u źródła za granicą. Po powrocie do Polski zwykle trzeba przeanalizować, czy i jak wykazać je w polskich formularzach oraz jak rozliczyć podatek zagraniczny.

4. Najem nieruchomości za granicą

Nieruchomości (np. wynajmowane mieszkanie w Niemczech) często podlegają szczególnym zasadom alokacji prawa do opodatkowania w umowach. Po powrocie do Polski pojawia się pytanie, czy dochód jest w Polsce zwolniony z progresją, czy rozliczany z odliczeniem – to zależy od konkretnej umowy.

5. Sprzedaż aktywów (udziały, akcje, inne prawa majątkowe)

Sprzedaż aktywów po przeprowadzce może rodzić skutki podatkowe w więcej niż jednym państwie, zwłaszcza gdy aktywo było nabyte podczas pobytu za granicą lub gdy instytucja finansowa działa w innym kraju. Warto zaplanować transakcję z wyprzedzeniem, bo rok przeprowadzki bywa tu szczególnie wrażliwy.

Krok 4: formularze i dokumenty – co zwykle jest potrzebne

PIT/ZG jako kluczowy załącznik do dochodów zagranicznych

Jeżeli wykazujesz w Polsce dochody/przychody z zagranicy oraz zapłacony tam podatek, standardowo wykorzystuje się PIT/ZG – informację o dochodach/przychodach z zagranicy i podatku zapłaconym w obcym państwie.

W praktyce często przygotowuje się oddzielny PIT/ZG dla każdego państwa, w którym osiągnięto dochody.

Jakie dokumenty są najważniejsze

Żeby rozliczenie było bezpieczne, zwykle potrzebujesz:

• rocznych zestawień od pracodawcy/instytucji zagranicznej (np. odpowiednik polskiego PIT-11),
• potwierdzeń podatku zapłaconego za granicą (zestawienia, decyzje, zaświadczenia),
• danych o podstawie opodatkowania i składkach potrącanych za granicą,
• informacji o kursach walut (gdy dochody są w walucie obcej).

Krok 5: przeliczenia walut i zagraniczny podatek – zasady, które realnie wpływają na wynik rozliczenia

Dochody uzyskane w walutach obcych przelicza się na złote co do zasady według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (analogicznie określone są zasady dla kosztów i podatku zapłaconego w walucie).

To techniczny detal, ale w praktyce ma znaczenie: różnice kursowe potrafią zmienić podstawę opodatkowania i limit odliczenia podatku zapłaconego za granicą.

Terminy i organizacja rozliczenia po powrocie

Rozliczenie roczne składa się co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Warto też pamiętać o praktycznym aspekcie usługi Twój e-PIT:

• PIT-37 i PIT-38 mogą być automatycznie akceptowane po upływie terminu,
• natomiast PIT-36 (częsty przy dochodach zagranicznych) wymaga samodzielnego uzupełnienia i akceptacji.

Dla osób wracających do Polski z zagranicy to istotne, bo dochody zagraniczne często wychodzą poza automatyczny schemat rozliczenia.

Powrót z Niemiec do Polski: na co zwrócić szczególną uwagę

Powrót do Polski po okresie pracy lub prowadzenia spraw życiowych w Niemczech często wiąże się z sytuacją, w której część dochodów i aktywów nadal pozostaje po stronie niemieckiej. W praktyce wiele osób wracających ma równolegle:

• dochody z pracy w Niemczech (czasem z krótkimi okresami w roku),
• niemieckie świadczenia lub emerytury,
• najem lub sprzedaż nieruchomości,
• konta i produkty finansowe w Niemczech.

Dla przykładu, administracja podatkowa wskazuje, że dochody z pracy w Niemczech mogą być rozliczane z zastosowaniem metody wyłączenia z progresją, a do dochodów rozliczanych tą metodą nie stosuje się ulgi abolicyjnej.

Jeżeli jednak masz inne kategorie dochodu (np. kapitałowe), sposób rozliczenia może być odmienny – i warto sprawdzić to osobno.

Gdy planujesz biznes po powrocie: podatki to tylko jeden element

Jeżeli powrót do Polski z emigracji łączysz z rozpoczęciem działalności (lub przeniesieniem jej części do Polski), zwykle najwięcej ryzyk powstaje na styku:

• modelu sprzedaży i miejsca świadczenia usług,
• wyboru formy opodatkowania i obowiązków ewidencyjnych,
• rejestracji do VAT i raportowania.

Na etapie planowania często opłaca się połączyć analizę prywatną (rezydencja, dochody zagraniczne) z biznesową. W tym obszarze wsparciem może być doradztwo podatkowe oraz procesy związane z zakładaniem firmy w Polsce.

Podsumowanie – najważniejsze działania przy rozliczeniu po powrocie do Polski

Jeżeli chcesz możliwie bezpiecznie przejść przez rozliczenie roku przeprowadzki, uporządkuj temat w tej kolejności:

• Ustal rezydencję podatkową i punkt zwrotny w roku (fakty, dni pobytu, centrum interesów).
• Spisz wszystkie źródła dochodu (Polska + zagranica) i przypisz je do państw.
• Zweryfikuj metodę unikania podwójnego opodatkowania dla każdego państwa i kategorii dochodu.
• Zbierz dokumenty potwierdzające podatek zapłacony za granicą oraz podstawę opodatkowania.
• Sprawdź obowiązki formularzowe (w tym PIT/ZG) i terminy – nie zakładaj, że system sam to zaakceptuje.
• Zadbaj o prawidłowe przeliczenia walut.

Jeżeli Twoja sytuacja obejmuje kilka państw, różne typy dochodu lub zmianę modelu pracy (np. pracę zdalną po powrocie), warto przed złożeniem zeznania wykonać krótką analizę podatkową – szczególnie w roku przeprowadzki. W takich przypadkach możesz skorzystać ze wsparcia getsix® w ramach usług podatkowych, aby uporządkować źródła przychodów, właściwie zastosować umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i przygotować rozliczenie na podstawie kompletnej dokumentacji.

Jeśli mają Państwo pytania dotyczące opisanego tematu lub potrzebują Państwo dodatkowych informacji – zapraszamy do kontaktu:

Zadaj pytanie »

DZIAŁ DS. RELACJI Z KLIENTAMI

ELŻBIETA
NARON-GROCHALSKA
Head of Customer Relationships
Department / Senior Manager
Grupa getsix

***